.png)
.jpg "Câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày độc lập")
.jpg "Hành trình “Từ Bến Nhà Rồng về Làng Sen quê Bác”: Gắn kết lịch sử và hun đúc lý tưởng tuổi trẻ")
.jpg "Thăm quân chiến sĩ tình nguyện Mùa hè xanh và chiến sĩ tình nguyện Kỳ Nghỉ Hồng năm 2025 tại mặt trận tỉnh Vĩnh Long")
.jpg "Cô gái xúc động vì chia sẻ của mình đăng trên Thanh Niên vào đề thi lớp 10")
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Language" content="en-us">
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1252">
<title>Diễn đàn</title>
</head>
<body>
<p align="center"><b><font face="Arial" size="2" color="#0000FF">Từ Lý Tự Trọng đến những trang sử Đoàn - Kỳ 3: Phút bừng sáng</font></b></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Những thông tin ít ỏi về Lý Tự
Trọng đã thôi thúc nhà sử học Văn Tùng gần 40 năm qua đi tìm một chân dung đích
thực về anh. Và từ những tư liệu ấy, tấm gương của anh hùng Lý Tự Trọng càng gần
gũi, giản dị, ngọn lửa cách mạng anh đã thắp càng trở nên rực sáng hơn.</font></p>
<table class="tLegend" cellspacing="2" cellpadding="0" width="40" align="center" border="0" style="font-size: 12px; color: rgb(54, 54, 54); font-family: Arial; border-collapse: separate; " id="table1">
<tr>
<td>
<p align="justify"><font size="2">
<img class="lImage" onclick="return showImage(this.src)" hspace="0" src="http://phienbancu.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=485171" border="1" hyperlink style="text-decoration: none; "></td>
</tr>
<tr>
<td>
<p align="center"></font><i><font size="2">Chân dung anh Lý Tự Trọng
thời gian học tập tại Quảng Châu, Trung Quốc</font></i></td>
</tr>
</table>
<p align="justify"><font face="Arial"><font size="2">>></font><span class="Apple-converted-space" style="text-decoration: none; "><font size="2"> </font></span><font size="2"><a onclick="return onLinkClick(this)" height="800" width="1200" resizable="yes" toolbar="yes" titlebar="yes" scrollbars="yes" menubar="yes" statusbar="yes" location="yes" style="text-decoration: none; " href="http://thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/webtd/vn/default.aspx?cat_id=665&news_id=12841">Kỳ
1:<span class="Apple-converted-space" style="text-decoration: none; "> </span>Chân
dung người tiếp lửa</a><br>
>><span class="Apple-converted-space"> </span><a onclick="return onLinkClick(this)" resizable="yes" toolbar="yes" titlebar="yes" scrollbars="yes" menubar="yes" statusbar="yes" location="yes" style="text-decoration: none; " href="http://thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/webtd/vn/default.aspx?cat_id=665&news_id=12842">Kỳ 2:<span class="Apple-converted-space"> </span>Di
sản người anh hùng trên đất Thái</a></font></font></p>
<p align="justify"><b><font face="Arial" size="2">Thời khắc trước pháp trường</font></b></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Nhà sử học Văn Tùng bắt đầu câu
chuyện bằng những chi tiết khiến nhiều người giật mình, đó là nhiều tài liệu ghi
rằng anh Lý Tự Trọng nói thạo năm ngoại ngữ, đây là chuyện quá khó với một cậu
học trò thiếu niên.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Có tài liệu lại ghi anh Trọng là
hội viên của Thanh niên cách mạng đồng chí hội, mà năm 1929 khi anh 15 tuổi thì
hội này đã không còn. Vậy làm sao anh Trọng lại được một hội người lớn như thế
kết nạp được? “Anh Trọng trước sau vẫn là một người học trò, một người học trò
chăm chỉ, thông minh và yêu nước. Cái tình yêu nước, rất yêu nước ấy đã tạo nên
phút lóe sáng anh hùng” - nhà sử học Văn Tùng nhận định.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Và những giây phút lóe sáng ấy là
gì? Ông Văn Tùng đã đi tìm lại chính những tư liệu mà người Pháp nói về anh Lý
Tự Trọng để minh chứng một cách khách quan nhất.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Nguồn tài liệu chính thống nhất
chính là bản án bằng tiếng Pháp xét xử vụ phản công của anh Lý Tự Trọng.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Bản án này đã ghi lại một câu nói
bất hủ của anh Lý Tự Trọng, mà nguyên văn dịch từ tiếng Pháp là: “Đối với chúng
tôi, chỉ có một con đường đó là cách mạng và nổi dậy”. Đây chính là nguyên mẫu
của câu nói: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có
con đường nào khác” mà nhiều tài liệu bằng tiếng Việt trích dẫn. Tuy không
nguyên văn nhưng theo nhà sử học Văn Tùng là “chấp nhận được vì tinh thần không
bị thay đổi”.</font></p>
<table bordercolor="#ecf2fe" cellspacing="5" bordercolordark="#456ae1" cellpadding="5" width="200" align="right" bordercolorlight="#4792d9" border="0" style="border-collapse: separate; " id="table2">
<tr>
<td valign="center" bgcolor="#cfe6f9">
<p class="pBody" style="text-decoration: none; color: rgb(0, 0, 0); font-family: Arial; font-size: 10pt; line-height: 20px; margin: 8px auto" align="justify">
<font color="#030303">Nhà sử học Văn Tùng chia sẻ câu chuyện về sự miệt
mài của ông dành để đi tìm sử liệu về anh Lý Tự Trọng rằng: “Nhiều tư
liệu đã nói về những giây phút lóe sáng của anh Lý Tự Trọng. Nhưng tôi
cứ băn khoăn rằng giây phút lóe sáng ấy từ đâu ra, điều gì đã hun đúc
nên một Lý Tự Trọng tuyệt vời như vậy, và quyết tâm đi tìm điều đó”.</font></p>
<p class="pBody" style="text-decoration: none; color: rgb(0, 0, 0); font-family: Arial; font-size: 10pt; line-height: 20px; margin: 8px auto" align="justify">
<font color="#030303">Để có những sử liệu về anh hùng Lý Tự Trọng, nhà
sử học Văn Tùng đã tìm thông tin qua ba tuyến: tư liệu lưu trữ; thân
nhân; lãnh đạo và đồng chí của anh Trọng. Hành trình ấy diễn ra miệt mài
suốt gần 40 năm qua và nhiều tư liệu chưa biết về anh hùng Lý Tự Trọng
đã được ông tìm thấy hoặc làm rõ.</font></p>
<p class="pBody" style="text-decoration: none; color: rgb(0, 0, 0); font-family: Arial; font-size: 10pt; line-height: 20px; margin: 8px auto" align="justify">
<font color="#030303">Tất cả những sử liệu này đã giúp nhà sử học Văn
Tùng hoàn thành cuốn sách<span class="Apple-converted-space"> </span><em style="text-decoration: none; ">Lý
Tự Trọng - sống mãi tên anh</em>.</font></td>
</tr>
</table>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Khi anh Trọng bị xử bắn, có ba tờ báo ở Sài Gòn là<em style="text-decoration: none; "><span class="Apple-converted-space"> </span>Đuốc
Nhà Nam, Ngôn Luận và</em><span class="Apple-converted-space"> </span><em style="text-decoration: none; ">L’Impartial</em><span class="Apple-converted-space"> </span>(tạm
dịch là Công Bằng) đưa tin. Ông Văn Tùng đã đi tìm tờ<span class="Apple-converted-space"> </span><em style="text-decoration: none; ">L’Impartial</em>,
tờ báo viết bằng tiếng Pháp và phản động nhất vì đó là tờ báo của cơ quan bảo vệ
quyền lợi của Pháp tại Đông Dương.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Với tựa đề “Một chiếc đầu rơi”,
tờ<span class="Apple-converted-space"> </span><em style="text-decoration: none; ">L’Impartial</em><span class="Apple-converted-space"> </span>số
ra ngày 20-11-1931 đã dành một phần ba trang báo khổ A2 để tường thuật những
giây phút trước và ngay tại pháp trường xử bắn anh Lý Tự Trọng, bắt đầu bằng
dòng chữ đầy hả hê:</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">“Sáng nay, Hui (tên giả của anh
Trọng khi vào làm tại sở Than, khi bị bắt do tên tay sai, nên từ Huy đã ghi
thành Hui), người ám sát thanh tra mật thám Legrant đã trả giá cho xã hội (?).
(...) 5 giờ 25 phút, đã đưa Hui ra hành quyết”.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Nhưng, những dòng chữ hung hăng
ấy của một tờ báo thực dân đến giữa bài cũng đã phải khựng lại vì khó thể chối
bỏ được những giây phút đanh thép của người thanh niên 17 tuổi trước pháp trường.
“Nhân viên của phòng nhân sự hỏi: “Mày có ăn năn gì không?”. Hui đã trả lời: “Ta
không ăn năn gì về những việc ta làm. Ta không hề sợ chết” (...). Trước đó, Hui
còn muốn diễn thuyết nữa nhưng bị ngăn lại”.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">“Một tờ báo của thực dân mà còn
ghi lại như vậy thì chứng tỏ rằng giây phút trước pháp trường của anh Lý Tự
Trọng quá đỗi anh hùng, đó là phút giây của lịch sử” - ông Văn Tùng trầm giọng,
nhưng mắt thì sáng rỡ vì đã phát hiện và minh chứng được thông tin quý báu về
anh Lý Tự Trọng.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Bản gốc của tờ<span class="Apple-converted-space"> </span><em style="text-decoration: none; ">L’Impartial</em><span class="Apple-converted-space"> </span>số
ra ngày 20-11-1931 ấy ông tìm được vào năm 2009, sau 34 năm đi tìm tư liệu về Lý
Tự Trọng.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Giá trị của ngọn lửa...</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Những giây phút lóe sáng được ghi
lại từ chính tư liệu của thực dân Pháp đã quá đủ để minh chứng cho khí phách của
người đoàn viên cộng sản Lý Tự Trọng. Và nói như cách của ông Văn Tùng: “Đó là
những giây phút đã bảo bọc cho sinh mệnh nhiều con người và cho cả một tổ chức
non trẻ vừa chào đời là Đảng Cộng sản VN”.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Ông Văn Tùng nhớ sau năm 1975 khi
cùng với ông Ung Văn Khiêm (người từng hoạt động với anh Lý Tự Trọng tại Sài Gòn
sau khi trở về từ Quảng Châu năm 1930) đi tìm tài liệu về Lý Tự Trọng, ông Ung
Văn Khiêm đã nói rằng: “Lúc đó, chỉ cần Trọng hé răng thì thiệt hại khôn lường”.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Đó là thời điểm anh Lý Tự Trọng
vừa làm việc tại sở Than (khu vực Tân Cảng bây giờ) với cái tên Huy tạo vỏ bọc
hợp pháp để hoạt động. Với vai trò liên lạc của Đảng Cộng sản VN, anh Trọng
chính là một trong những “con thoi” giữa hơn 20 cơ sở Đảng.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">“Nếu anh Trọng khai thì đến Trần
Phú cũng sẽ bị bắt. Bởi anh Trọng bị bắt trước hội nghị trung ương lần 2, toàn
bộ cơ sở Đảng lúc này đang liên hệ mật thiết với nhau và anh đều biết rõ” - ông
Văn Tùng nhận định.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Và giá trị về những giây phút lóe
sáng đã thành lịch sử ấy có lẽ không có đánh giá nào chuẩn xác hơn chính hành
động của đồng chí Nguyễn Ái Quốc khi đã gửi thư cho Bộ Phương Đông của Quốc tế
cộng sản, cho Đảng Cộng sản Pháp và đại diện của Đảng Cộng sản Pháp tại Quốc tế
cộng sản yêu cầu can thiệp, tổ chức các cuộc biểu tình để đòi trả tự do cho một
thanh niên chưa tròn 17 tuổi.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Và đó cũng chỉ là một trong những
lần Bác Hồ nhắc đến anh Lý Tự Trọng, những năm tháng viết sử Đoàn sau này còn
giúp ông Văn Tùng nhiều lần trực tiếp hoặc gián tiếp được nghe Bác nhắc đến Lý
Tự Trọng.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Ông Tùng nói: “Theo ghi chép của
tôi, Bác Hồ đã có sáu lần nhắc đến anh Lý Tự Trọng. Ngoài những bức thư đó, Bác
còn nhắc đến anh Trọng trong hội nghị bàn về công tác lịch sử Đảng năm 1959;
viết một bài báo dài về anh trên báo<span class="Apple-converted-space"> </span><em style="text-decoration: none; ">Nhân
Dân</em><span class="Apple-converted-space"> </span>năm 1964 hay trong lời phát
biểu kỷ niệm 35 năm ngày thành lập Đoàn năm 1966... Điều đó chứng tỏ Bác Hồ yêu
quý người cháu, người học trò Lý Tự Trọng của mình đến mức nào...”.</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">Anh Lý Tự Trọng chỉ sống 17 năm
tuổi đời, nhưng nhà sử học Văn Tùng bảo rằng gần 40 năm đi tìm tư liệu về anh
ông vẫn thấy dường như là chưa đủ. Bởi “chừng ấy năm có sá gì với ngọn lửa nay
vẫn rực sáng mà anh Trọng đã góp sức thắp từ 80 năm trước” - nhà sử học Văn Tùng
bồi hồi.</font></p>
<p align="right"><b><font face="Arial" size="2">VIỄN SỰ - LAN PHƯƠNG</font></b></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">________________________</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">
<em style="text-decoration: none; font-weight: 700">Câu chuyện “giải mã” tư liệu
chân dung người anh hùng trẻ Lý Tự Trọng cũng chính là câu chuyện đời đầy tâm
huyết của những người làm sử Đoàn.</em></font></p>
<p align="justify"><font face="Arial" size="2">
<em style="text-decoration: none; "><b>Kỳ tới:<span class="Apple-converted-space"> </span></b><strong>Gia
đình của những trang sử Đoàn</strong></em></font></p>
<p align="right"><font face="Arial" size="2"><strong><em>Theo TTO</em></strong></font></p>
</body>
</html>
