An Khê - Vùng đất lịch sử

<html> <head> <meta http-equiv="Content-Language" content="en-us"> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1252"> <title>An Khê - Vùng &#273;&#7845;t l&#7883;ch s&#7917;</title> </head> <body> <p align="center"><b><font face="Arial" size="2" color="#0000FF"> <span id="newscontent1_MsgSubject">An Khê - Vùng &#273;&#7845;t l&#7883;ch s&#7917;</span></font></b></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">An Khê th&#7901;i xa x&#432;a g&#7885;i là thôn An Khê, thu&#7897;c &#7845;p Tây S&#417;n, huy&#7879;n Phù Ly, ph&#7911; Qui Nh&#417;n. Th&#7901;i nhà Nguy&#7877;n An Khê là &#7845;p An Tây, huy&#7879;n Tuy Vi&#7877;n, t&#7881;nh Bình &#272;&#7883;nh. &#272;&#7871;n th&#7901;i Pháp thu&#7897;c, An Khê thu&#7897;c t&#7881;nh Gia Lai g&#7885;i là huy&#7879;n Haut Dakpa, sau &#273;&#7893;i là huy&#7879;n An Khê. N&#259;m 1959 An Khê thành huy&#7879;n An Túc, t&#7881;nh Bình &#272;&#7883;nh. Sau n&#259;m 1975 l&#7845;y l&#7841;i tên c&#361; là huy&#7879;n An Khê, tr&#7921;c thu&#7897;c t&#7881;nh Gia Lai. Hi&#7879;n nay huy&#7879;n An Khê &#273;&#7893;i thành huy&#7879;n Dakp&#417; và tr&#7883; tr&#7845;n An Khê &#273;&#432;&#7907;c nâng lên thành th&#7883; xã.</font></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">An Khê n&#7857;m trên Qu&#7889;c l&#7897; 19 n&#7889;i li&#7873;n hai thành ph&#7889; Qui Nh&#417;n và Pleiku b&#7857;ng &#273;èo An Khê. Ng&#432;&#7901;i Bahnar g&#7885;i &#273;èo này là &#273;èo Mang, có ngh&#297;a là c&#7917;a ngõ. &#272;&#7845;t An Khê thu&#7903; x&#432;a còn g&#7885;i là &#273;&#7845;t Tây S&#417;n nh&#432;ng &#273;&#7875; phân bi&#7879;t gi&#7919;a vùng cao và vùng th&#7845;p, ng&#432;&#7901;i ta g&#7885;i An Khê là Tây S&#417;n th&#432;&#7907;ng &#273;&#7841;o. N&#417;i &#273;ây có nhi&#7873;u di tích l&#7883;ch s&#7917; mang n&#7863;ng d&#7845;u &#7845;n nhà Tây S&#417;n và có nhi&#7873;u danh th&#7855;ng h&#7919;u tình &#273;áng &#273;&#432;&#7907;c tham quan, nghiên c&#7913;u.</font></p> <table width="2" align="center" border="0" id="table1"> <tr> <td> <img border="0" src="An%20Khe%20-%20vung%20dat%20lich%20su.bmp" width="283" height="372"></td> </tr> <tr> <td> <p align="center"><i><font color="#808080"> <span style="font-size: 10pt; font-family: Arial">Chân &#273;èo An Khê (phía Tây S&#417;n - Bình &#272;&#7883;nh)</span></font><span style="font-size: 10pt; color: blue; font-family: Arial">. </span></i></td> </tr> </table> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">Nh&#7919;ng ai &#273;ã t&#7915;ng &#273;&#7871;n An Khê m&#7899;i th&#7845;y h&#7871;t &#273;&#432;&#7907;c t&#7847;m quan tr&#7885;ng c&#7911;a &#273;&#7883;a th&#7871; núi non &#7903; &#273;ây. T&#7915; trên &#273;&#7881;nh &#273;èo, du khách có th&#7875; trông th&#7845;y d&#7877; dàng &#273;&#432;&#7901;ng &#273;èo quanh co u&#7889;n khúc quanh chân núi Ông Bình hiên ngang, s&#7915;ng s&#7919;ng. Xa xa là dòng sông Côn th&#432;&#7899;t tha nh&#432; d&#7843;i l&#7909;a xuôi v&#7873; Phú Phong, Kiên M&#7929; - quê nhà c&#7911;a Tây S&#417;n tam ki&#7879;t. &#7902; s&#432;&#7901;n núi Ông Bình có hang sâu, ngày x&#432;a quân Tây S&#417;n làm n&#417;i tích tr&#7919; quân l&#432;&#417;ng cho nên g&#7885;i là kho “binh l&#432;&#417;ng &#273;&#7891; tr&#7853;n”. &#7902; phía &#272;ông Nam &#273;èo là núi Ông Nh&#7841;c hay Ông Nh&#432;&#7907;c b&#7873; th&#7871; ch&#7859;ng kém, ngày x&#432;a là n&#417;i ngh&#7881; quân c&#7911;a quân &#273;&#7897;i Tây S&#417;n.</font></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">&#272;&#7883;a th&#7871; An Khê hi&#7875;m tr&#7903; d&#432;&#7901;ng &#7845;y nên thu&#7903; tr&#432;&#7899;c, ng&#432;&#7901;i mi&#7873;n xuôi lên An Khê &#273;âu ph&#7843;i d&#7877; dàng:</font></p> <p align="center"><font face="Arial" size="2"><em>Không &#273;i thì m&#7855;c cái eo<br> Ra &#273;i thì s&#7907; cái &#273;èo An Khê </em></font></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">Ngày nay, Qu&#7889;c l&#7897; 19 &#273;ã &#273;&#432;&#7907;c nâng c&#7845;p, &#273;&#432;&#7901;ng &#273;èo r&#7897;ng thênh thang tráng nh&#7921;a ph&#7859;ng lì. T&#7915; trên &#273;&#7881;nh &#273;èo, theo qu&#7889;c l&#7897; &#273;i v&#7873; h&#432;&#7899;ng Tây, g&#7863;p chi&#7871;c c&#7847;u &#273;&#7847;u tiên có m&#7897;t cái mi&#7871;u nh&#7887; n&#7857;m bên &#273;&#7847;u c&#7847;u, x&#432;a g&#7885;i là mi&#7871;u Xà, n&#417;i Nguy&#7877;n Nh&#7841;c chém r&#7855;n t&#7871; c&#7901; kh&#7903;i ngh&#297;a. Lúc &#273;&#7871;n ngã ba &#272;&#7891;ng G&#259;ng có &#273;&#432;&#7901;ng r&#7869; sang tay ph&#7843;i &#273;i v&#7873; h&#432;&#7899;ng B&#7855;c s&#7869; &#273;&#7871;n C&#7917;a An, Tú Th&#7911;y (nay là Tú An), Kannack. T&#7841;i Tú Thuy (nay thu&#7897;c th&#7883; xã An Khê) có m&#7897;t cánh r&#7915;ng mang tên r&#7915;ng M&#7897; &#272;i&#7875;u hay núi Hoàng &#272;&#7871; và cánh &#273;&#7891;ng mang tên Cô H&#7847;u, là n&#417;i ngh&#297;a quân Tây S&#417;n l&#7853;p doanh tr&#7841;i và thành l&#7853;p kho l&#432;&#417;ng th&#7921;c &#273;&#7875; chu&#7849;n b&#7883; cho công cu&#7897;c kh&#7903;i ngh&#297;a. Núi Hoàng &#272;&#7871; là n&#417;i Nguy&#7877;n Nh&#7841;c t&#7915;ng &#273;óng &#273;&#7841;i b&#7843;n doanh &#273;&#7875; ch&#7881; huy ba quân t&#432;&#7899;ng s&#297;, và cánh &#273;&#7891;ng Cô H&#7847;u do nàng Y&#259; &#272;ó, ái thi&#7871;p c&#7911;a Nguy&#7877;n Nh&#7841;c &#273;&#7913;ng ra canh tác &#273;&#7875; cung c&#7845;p l&#432;&#417;ng th&#7921;c cho ngh&#297;a quân Tây S&#417;n.</font></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">T&#7915; ngã ba &#272;&#7891;ng G&#259;ng &#273;i v&#7873; h&#432;&#7899;ng Tây s&#7869; &#273;&#7871;n trung tâm th&#7883; xã An Khê. Ph&#7889; núi &#7903; &#273;ây nho nh&#7887;, xinh xinh n&#7857;m d&#7885;c theo Qu&#7889;c l&#7897; 19 và &#273;ôi b&#7901; Dakpa. Phía Nam th&#7883; xã là l&#361;y Ông Nh&#7841;c, nay v&#7851;n còn d&#7845;u tích là &#273;ình An L&#361;y quanh n&#259;m h&#432;&#417;ng khói ph&#7909;ng th&#7901; Tây S&#417;n tam ki&#7879;t. &#7902; cu&#7889;i chân tr&#7901;i là núi Chà Diêm (n&#417;i ch&#7871; t&#7841;o v&#361; khí c&#7911;a quân &#273;&#7897;i Tây S&#417;n), núi H&#7843;nh Hót (n&#417;i thu&#7847;n d&#432;&#7905;ng b&#7847;y ng&#7921;a r&#7915;ng), g&#7847;n &#273;ó còn có h&#7891; Ông Nh&#7841;c n&#7857;m bên dòng sông Dakpa. &#7902; phía tây b&#7855;c th&#7883; xã, hòn Kong nhô cao, s&#432;&#7901;n ph&#7911; &#273;&#7847;y c&#7887; gai và s&#7887;i &#273;á, trên &#273;&#7881;nh có gi&#7871;ng Tiên. Thu&#7903; x&#432;a, quân &#273;&#7897;i Tây S&#417;n &#273;ã &#273;&#7863;t &#273;&#7891;n canh trên &#273;&#7881;nh núi &#273;&#7875; ki&#7875;m soát c&#7843; vùng Tây S&#417;n th&#432;&#7907;ng &#273;&#7841;o. D&#432;&#7899;i chân núi là dòng Dakpa trong xanh, th&#417; m&#7897;ng và tr&#7919; tình len l&#7887;i ch&#7843;y qua các n&#432;&#417;ng r&#7851;y, núi &#273;&#7891;i...</font></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">Th&#7901;i Pháp thu&#7897;c, An Khê t&#7915;ng là bãi chi&#7871;n tr&#432;&#7901;ng và là m&#7891; chôn gi&#7863;c Pháp. Nh&#7919;ng &#273;&#7883;a danh nh&#432; C&#7917;u An, Tú Th&#7911;y, Kannack, &#273;èo An Khê &#273;ã &#273;i vào chi&#7871;n s&#7917;.</font></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">Th&#7901;i ch&#7889;ng M&#7929;, n&#259;m 1975, quân và dân An Khê &#273;ánh chi&#7871;m &#273;èo An Khê, cô l&#7853;p Tây Nguyên, góp ph&#7847;n t&#7841;o nên &#273;&#7841;i th&#7855;ng mùa xuân l&#7883;ch s&#7917;.</font></p> <p align="justify"><font face="Arial" size="2">Qua bao nhiêu th&#259;ng tr&#7847;m, r&#432;ng núi An Khê v&#7851;n âm th&#7847;m phát tri&#7875;n, thay da &#273;&#7893;i th&#7883;t &#273;&#7875; theo k&#7883;p v&#7899;i mi&#7873;n xuôi. An Khê là n&#417;i “&#273;i d&#7877; khó v&#7873;”, &#273;úng nh&#432; câu ca truy&#7873;n t&#7909;ng:</font></p> <p align="center"><font face="Arial" size="2"><em>An Khê có núi hòn Kong<br> Có r&#7915;ng H&#7843;nh Hót, có dòng sông Ba<br> Có &#273;&#7891;ng c&#7887; m&#432;&#7899;t bao la<br> V&#432;&#7901;n cây &#273;&#417;m trái n&#7903; hoa b&#7889;n mùa.</em></font></p> <p align="right"><font face="Arial" size="2"><b><em>Theo C&#7847;n Th&#417;</em></b></font></p> </body> </html>

BÌNH LUẬN

TIN NÓNG

TP. Hồ Chí Minh sáng sớm ngày 15 tháng 3 mang một vẻ khác lạ. Không phải tiếng còi xe chen chúc hay nhịp hối hả thường ngày mà là băng rôn đỏ rực trải dài trên những con phố, tiếng loa phường vang lên nhịp nhàng, và từng đoàn người ông bà, cha mẹ, con cái - cùng nhau bước về phía các điểm bỏ phiếu trong buổi sáng còn chưa hết sương.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

Cuộc thi Đấu trường tài năng HUFLIT là sân chơi nghệ thuật – sáng tạo dành cho sinh viên Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP. Hồ Chí Minh (HUFLIT), nơi hội tụ những bạn trẻ đam mê và sở hữu năng khiếu nổi bật ở nhiều lĩnh vực như ca hát, nhảy múa, biểu diễn và các loại hình nghệ thuật khác. Cuộc thi không chỉ là cơ hội để sinh viên HUFLIT thể hiện bản thân mà còn là hành trình rèn luyện sự tự tin, bản lĩnh sân khấu và tinh thần dám bứt phá.

Agile Việt Nam
;