Chiến dịch Xuân Lộc – Trận chiến bản lề trong Đại thắng mùa Xuân 1975

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1252"</head><body> Cách đây 50 năm, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 đã đi đến thắng lợi vẻ vang. Đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, kết thúc 21 năm kháng chiến chống Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, thực hiện trọn vẹn di nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong hành trình tiến tới đại thắng ấy, Chiến dịch Xuân Lộc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là trận đánh mở "cánh cửa thép", tạo điều kiện thuận lợi để cánh quân hướng Đông tiến vào giải phóng Sài Gòn – Gia Định. Chiến thắng này là minh chứng cho sự lãnh đạo sáng suốt của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, đồng thời khẳng định tinh thần chiến đấu kiên cường, ý chí sắt đá của quân và dân ta. <img alt="" src="http://thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2025/3/37521/CHUYE%CC%82N%20%C4%90E%CC%82%CC%80%202.png" style="height:351px; width:600px" /> Mặt trận Xuân Lộc (Ảnh tư liệu) Cuối tháng 03-1975, sau gần một tháng tiến hành cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, quân và dân ta ở miền Nam đã giành những thắng lợi vang dội, làm tan rã hoàn toàn Quân đoàn 1 và Quân đoàn 2 của địch, đồng thời xóa sổ Quân khu 1 và Quân khu 2 của Quân đội Sài Gòn. Với những chiến thắng quan trọng này, ta đã giải phóng toàn bộ 12 tỉnh từ Quảng Trị đến Khánh Hòa và toàn bộ Tây Nguyên, đẩy chính quyền Sài Gòn vào thế phòng ngự bị động, tạo tiền đề thuận lợi để quân ta tiếp tục tổng tiến công, hướng tới giải phóng hoàn toàn miền Nam. Trước tình thế ngày càng nguy ngập, chính quyền Sài Gòn buộc phải gấp rút tổ chức lại lực lượng, xây dựng tuyến phòng thủ chiến lược kéo dài từ Phan Rang - Xuân Lộc - Tây Ninh nhằm ngăn chặn đà tiến công của quân dân ta. Trong đó, Xuân Lộc – cách Sài Gòn khoảng 60 km về phía Đông Bắc, trở thành cứ điểm trọng yếu bởi vị trí chiến lược đặc biệt, đây không chỉ là cửa ngõ phía Đông Bắc Sài Gòn, mà còn kiểm soát các tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ 1 và Quốc lộ 20, nối liền Sài Gòn với miền Trung, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vì vậy, chính quyền Sài Gòn đặt toàn bộ hy vọng vào Xuân Lộc, dồn lực lượng lớn gồm Sư đoàn 18, các tiểu đoàn bảo an, cảnh sát, cùng hệ thống công sự kiên cố, quyết tử thủ đến cùng. Báo chí phương Tây thời điểm đó nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của Xuân Lộc, trong đó tướng Frederick C. Weyand, Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ, khẳng định: “Mất Xuân Lộc là mất Sài Gòn”. Tướng Lê Minh Đảo, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 18, cũng tuyên bố đầy thách thức: “Tôi thề giữ vững Xuân Lộc. Bất chấp cộng sản tập trung bao nhiêu sư đoàn, tôi cũng đánh gục họ”. Về phía ta, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã nhận định: việc tiêu diệt Xuân Lộc sẽ đập tan phòng tuyến cuối cùng, mở đường cho quân ta tiến vào Sài Gòn, kết thúc chiến tranh. Quán triệt tư tưởng “Thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng”, Bộ Tư lệnh Miền quyết định giao Quân đoàn 4 tổ chức tiến công Xuân Lộc với những mục tiêu cụ thể: phá vỡ tuyến phòng thủ then chốt của địch; tiêu diệt Sư đoàn 18, bẻ gãy ý chí kháng cự của quân đội Sài Gòn; cắt đứt giao thông, cô lập hoàn toàn Sài Gòn, tạo thế thuận lợi để mở đường cho Chiến dịch Hồ Chí Minh. Sau khi phân tích tình hình và cân nhắc phương án tác chiến, Bộ Tư lệnh Chiến dịch quyết định lựa chọn phương án tiến công trực diện vào hệ thống phòng ngự của địch tại Xuân Lộc. Sáng ngày 09-04, quân ta đồng loạt nổ súng mở màn chiến dịch, tấn công mạnh mẽ trên các hướng. Mặc dù vấp phải sự phản kích quyết liệt của địch, nhưng ngay trong ngày đầu tiên, ta đã làm chủ một nửa thị xã, kiểm soát toàn bộ khu hành chính tiểu khu, đưa ba tiểu đoàn thọc sâu vào bên trong, đồng thời cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch tại ngã ba Dầu Giây - đèo Mẹ Bồng Con. <img alt="" src="http://thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2025/3/37521/CHUYE%CC%82N%20%C4%90E%CC%82%CC%80%201.jpg" style="height:384px; width:600px" /> Chỉ huy Trung đoàn 3 (Sư đoàn 304) bàn phương án tác chiếc trong chiến dịch Xuân Lộc. (Ảnh tư liệu) Những ngày sau đó, chiến sự tại Xuân Lộc ngày càng ác liệt, tổn thất cả ta và địch tăng lên. Ngày 12-04, quyết giữ Xuân Lộc, địch đã tăng cường thêm Lữ đoàn 1 dù, Lữ đoàn 3 thiết giáp, Chiến đoàn 3 (Sư đoàn 5), Liên đoàn biệt động quân, các trung đoàn thiết giáp số 315, 318, 320; toàn bộ hỏa lực pháo binh của Quân đoàn 3 và của không quân từ hai sân bay Biên Hòa và Tân Sơn Nhất trực tiếp tham gia chi viện các các mũi phản kích; thậm chí địch còn sử dụng cả loại bom cháy CBU mà thế giới cấm sử dụng để đối phó với ta. Như vậy, lực lượng địch tại Xuân Lộc - Long Khánh đã chiếm đến 50% bộ binh, 60% pháo binh, cùng phần lớn xe tăng, xe thiết giáp của Quân đoàn 3 và lực lượng tổng dự bị chiến lược của Quân đội Sài Gòn. Sự biến động lớn về tương quan so sánh lực lượng giữa ta và địch tại Xuân Lộc đã khiến chiến sự tại đây trở nên hết sức căng thẳng, quyết liệt. Sau ba ngày chiến đấu, dù ta đã chiếm một số mục tiêu quan trọng và tiêu hao đáng kể sinh lực địch, nhưng chưa thể tiêu diệt gọn một tiểu đoàn nào. Hơn nữa, bộ đội ta cũng chịu thương vong lớn, buộc điều chỉnh chiến thuật. Ngày 13-04, Bộ Tư lệnh chiến quyết định chủ động ngừng tiến công trực diện, chuyển sang bao vây, chia cắt. Mỗi sư đoàn chỉ để lại một tiểu đoàn kiềm chế và nghi binh, trong khi phần lớn lực lượng lui về tuyến sau để cơ động theo phương án mới. Trong khi ta chuyển thế trận, rút các đơn vị ra khỏi thị xã, Tổng thống Việt Nam Cộng hoà Nguyễn Văn Thiệu tuyên truyền rầm rộ về "sự thất bại của Việt Cộng tại Xuân Lộc". Tuy nhiên, ngày 15-04, các đơn vị ta được pháo binh chi viện tiến công, giải phóng hoàn toàn Chi khu Gia Kiệm, ngã ba Dầu Giây, cắt đứt quốc lộ 1 (đoạn Xuân Lộc - Bàu Cá) và quốc lộ 20 (đoạn Túc Trưng - ngã ba Dầu Giây), cô lập hoàn toàn Xuân Lộc. Để cứu vãn tình hình, từ ngày 16 đến 17-04, Bộ Chỉ huy Quân đoàn 3, Quân đội Việt Nam Cộng hòa tức tốc điều Lữ đoàn 3 thiết giáp, Chiến đoàn 8 (Sư đoàn 5), với hơn 100 khẩu pháo cỡ lớn ở các căn cứ: Nước Trong, Hốc Bà Thức, Long Bình, Đại An và 125 lần chiếc máy bay chiến đấu chi viện mỗi ngày, thực hiện phản kích hòng chiếm lại Dầu Giây. Các trận đánh diễn ra ác liệt ở Hưng Nghĩa, điểm cao 122, lực lượng địch bị đẩy lùi về Bàu Cá. Cùng thời gian này, Cánh quân Duyên hải đã đập tan “lá chắn thép” Phan Rang, lần lượt giải phóng Phan Thiết và Hàm Tân; tiến sát khu vực Rừng Lá, tạo áp lực trực tiếp lên Xuân Lộc. Trên chiến trường chính, Sư đoàn 7 và Sư đoàn 341 tiếp tục đà tiến công, đánh bại các chiến đoàn 43 và 48, khiến Lữ đoàn 1 dù của địch chịu tổn thất nặng nề. Trước sức ép mãnh liệt từ các đơn vị chủ lực, bộ đội địa phương và du kích nhanh chóng mở rộng phạm vi kiểm soát, tiêu diệt, bức hàng và buộc địch rút khỏi các đồn bốt dọc trục giao thông cũng như vùng ven thị xã. <img alt="" src="http://thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2025/3/37521/CHUYE%CC%82N%20%C4%90E%CC%82%CC%80%203.jpg" style="height:394px; width:600px" /> Các cánh quân của ta hoàn toàn làm chủ chiến trường Xuân Lộc. (Ảnh tư liệu) Đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Việt Nam Cộng hòa buộc phải ra lệnh rút quân khỏi Xuân Lộc nhằm bảo toàn lực lượng. Ngày 20-04, để che giấu ý đồ tháo chạy, địch huy động pháo binh từ các căn cứ Nước Trong, Trảng Bom bắn hàng trăm quả đạn vào trận địa Quân đoàn 4. Lợi dụng trời mưa lớn, toàn bộ quân địch tại Xuân Lộc tháo chạy về Bà Rịa - Vũng Tàu theo Quốc lộ 2. Tuy nhiên, trong quá trình truy kích, ta đã kịp chặn đánh một bộ phận đi sau, đồng thời bắt sống Tỉnh trưởng Long Khánh. Ngày 21-04-1975, Chiến dịch Xuân Lộc diễn ra trong 12 ngày đêm kết thúc thắng lợi, thị xã Xuân Lộc và toàn tỉnh Long Khánh hoàn toàn được giải phóng. Ngay sau đó, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu tuyên bố từ chức và nhanh chóng rời khỏi Sài Gòn. Trên trường quốc tế, ngày 23-04-1975, Tổng thống Mỹ Gerald Ford chính thức thừa nhận: “Cuộc chiến tại Việt Nam đã chấm dứt đối với người Mỹ.” Với cánh cửa thép Xuân Lộc bị phá vỡ, con đường tiến về Sài Gòn rộng mở. Các cánh quân Giải phóng đồng loạt hành quân thần tốc, tiến thẳng vào sào huyệt cuối cùng của chế độ Việt Nam Cộng hòa, góp phần làm nên thắng lợi vang dội của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. 50 năm đã trôi qua, nhưng tinh thần của Chiến dịch Xuân Lộc vẫn còn nguyên giá trị. Đó không chỉ là bài học về lòng yêu nước, ý chí quyết chiến, quyết thắng mà còn là nguồn động lực to lớn để thế hệ trẻ Việt Nam tiếp bước cha anh, vững vàng trong thời đại mới. Hôm nay, nhiệm vụ của thanh niên không chỉ là bảo vệ mà còn là xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, sánh vai cùng bạn bè quốc tế. Chiến thắng trong quá khứ là niềm tự hào, nhưng chiến thắng lớn nhất của thế hệ hôm nay chính là đưa Việt Nam phát triển bền vững, hội nhập mạnh mẽ và vươn xa trên trường quốc tế. Bài viết: HỒNG NHUNG </body></html>

BÌNH LUẬN

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

CÂU CHUYỆN ĐẸP

MẠNG XÃ HỘI

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

TIÊU ĐIỂM

CHUYÊN MỤC